Tư vấn mua hàng, chọn dịch vụ sao cho vừa với ngân sách là bài toán mà rất nhiều gia đình trẻ ở thành phố đang phải đối mặt mỗi tháng. Tiền chợ, phí dọn nhà, học phí của con cứ lặng lẽ cộng dồn. Chúng tôi đã có dịp trò chuyện với khá nhiều cặp vợ chồng về nỗi lo này.
Điều chúng tôi nhận ra là phần lớn họ không có một bộ nguyên tắc rõ ràng khi chi tiêu hằng ngày. Vì thế mỗi lần mua sắm lại phải loay hoay từ đầu. Bài viết này là những gì chúng tôi rút ra từ chính các cuộc trò chuyện đó, kèm vài ví dụ đời thường để bạn dễ áp dụng.
Áp lực chi tiêu của gia đình trẻ đến từ đâu
Giá sinh hoạt vài năm gần đây tăng đều, gần như không có dấu hiệu chững lại. Học phí của con cũng nhích lên mỗi năm học mới. Vào mùa nắng nóng, hóa đơn điện lại trở thành nỗi lo quen thuộc của nhiều nhà.
Chúng tôi từng gặp một cặp vợ chồng trẻ, Hạnh và Quân, cả hai làm văn phòng ở Hà Nội. Thu nhập của họ không thấp, nhưng cuối tháng nào cũng chật vật. Khi ngồi lại rà soát sao kê, họ mới thấy mình chi quá tay vào những thứ không nằm trong kế hoạch.
Theo quan sát của chúng tôi, gốc rễ nằm ở thói quen mua sắm theo cảm xúc. Thấy sàn thương mại điện tử giảm giá là đặt ngay, dù món đồ chưa chắc cần gấp. Có một tháng, cả hai mua liền ba chiếc nồi chiên không dầu chỉ vì không cưỡng lại được mã giảm giá. Kịch bản này khá quen thuộc với chúng tôi.
Một gia đình có con nhỏ ở thành phố thường gánh nhiều khoản chi cùng lúc. Tiền thuê nhà hoặc trả góp, học phí, bảo hiểm y tế và chi phí đi lại đều nằm trong danh sách đó. Những khoản phát sinh như hiếu hỷ hay ốm đau bất chợt thì không báo trước được. Nhìn riêng từng khoản thì không lớn, nhưng cộng dồn trong một tháng thường khiến nhiều người giật mình.
Tư vấn mua hàng, chọn dịch vụ dựa trên nhu cầu thực tế
Có một mái ấm dễ chịu không đồng nghĩa với việc chi càng nhiều càng tốt. Cách chi tiêu khôn ngoan thường bắt đầu từ việc phân biệt rõ đâu là điều mình muốn, đâu là điều gia đình thực sự cần.
Một chiếc máy rửa bát cỡ lớn có thể thừa thãi với gia đình chỉ có hai người. Một bộ nồi cao cấp cũng chưa chắc phát huy hết công dụng nếu cả nhà thường xuyên ăn ngoài. Vì vậy, trước khi chọn, hãy tự hỏi thiết bị đó sẽ được dùng bao nhiêu lần mỗi tuần.
Sau khi xác định nhu cầu, bạn nên so sánh giá và chính sách hậu mãi giữa các nơi bán. Đừng vội chọn nơi rẻ nhất nếu chế độ bảo hành sơ sài hoặc linh kiện thay thế khó tìm. Một sản phẩm giá nhỉnh hơn đôi chút nhưng bảo hành dài hạn thường tiết kiệm hơn khi tính theo thời gian sử dụng. Đây cũng là nguyên tắc chúng tôi nhắc lại mỗi khi tư vấn cho từng gia đình cụ thể.
Khi giá rẻ không đồng nghĩa với tiết kiệm
Lấy dịch vụ dọn dẹp nhà cửa làm ví dụ sẽ dễ hình dung hơn. Có gia đình từng chọn đơn vị rẻ nhất trên mạng, nghĩ rằng vậy là hời. Nhưng nhân viên đến trễ giờ và làm việc qua loa. Cuối cùng họ phải thuê thêm một đơn vị khác dọn lại từ đầu, tốn cả tiền lẫn thời gian.
Ngược lại, có những đơn vị tính phí cao hơn một chút nhưng quy trình rõ ràng, có bước kiểm tra chất lượng sau khi hoàn thành và cho phép đổi người nếu khách chưa hài lòng. Giá rẻ vì thế không phải lúc nào cũng là lựa chọn tiết kiệm. Đôi khi bạn phải trả thêm chi phí để sửa sai.
Chất lượng chăm sóc khách hàng cũng là tiêu chí đáng cân nhắc trước khi chốt đơn. Nhiều đơn vị hiện nay đã đầu tư mạnh vào khâu này để phản hồi nhanh hơn, kể cả ngoài giờ hành chính. Bạn có thể tham khảo thêm về lý do trải nghiệm mua sắm và chăm sóc khách hàng ngày càng nhanh hơn để nhận diện đơn vị nào thật sự đầu tư cho hậu mãi. Những đơn vị đáng tin thường giữ liên lạc và hỗ trợ khách xuyên suốt quá trình sử dụng, khác hẳn với kiểu chạy quảng cáo rầm rộ rồi bỏ mặc khách sau khi thu tiền.
Mẹo giữ ngân sách ổn định mà vẫn thoải mái
Cắt giảm chi tiêu không có nghĩa là hạ thấp tiêu chuẩn sống của cả nhà. Đó là việc phân bổ nguồn lực hợp lý hơn, chứ không phải thắt lưng buộc bụng một cách cực đoan. Chúng tôi thấy nhiều gia đình áp dụng hiệu quả hai thói quen nhỏ sau đây.
- Lập danh sách cần mua trước mỗi đợt giảm giá lớn trong năm. Cách này giúp bạn tránh mua thêm những thứ ngoài kế hoạch chỉ vì thấy giá đang giảm sâu.
- Ưu tiên đồ dùng đa năng, bền lâu thay vì nhiều thiết bị đơn năng chiếm chỗ trong bếp. Một chiếc nồi chiên kết hợp lò nướng là ví dụ cho khoản đầu tư một lần nhưng dùng được nhiều năm.
Thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng ảnh hưởng không nhỏ đến ngân sách. Nấu ăn tại nhà thường xuyên hơn, thay vì đặt đồ ăn mỗi khi lười, là điều nhiều gia đình đã làm và thấy hiệu quả rõ rệt. Ghi lại những khoản chi ngẫu hứng như cà phê hay trà sữa cũng giúp bạn nhìn rõ chúng cộng dồn ra sao mỗi tháng. Không ít gia đình thử áp dụng trong một tháng đã khá bất ngờ vì số tiền dư ra nhiều hơn họ nghĩ.
Đầu tư vào giá trị bền vững thay vì chạy theo xu hướng
Tiền bỏ vào quần áo thời thượng hay thiết bị đời mới thường mất giá nhanh chỉ sau vài tháng. Trong khi đó, khoản chi cho giáo dục hay chăm sóc sức khỏe của cả nhà mang giá trị lâu dài hơn nhiều.
Chúng tôi từng tư vấn cho một gia đình có con nhỏ, họ phân vân giữa việc mua thêm đồ chơi công nghệ hay đăng ký một khóa học kỹ năng cho con. Sau khi cân nhắc, họ chọn khóa học. Họ tin kỹ năng học được sẽ theo con suốt đời, còn món đồ chơi chỉ vài tháng là chán rồi bỏ xó. Đây là ví dụ rõ ràng cho việc chọn lựa dựa trên giá trị sử dụng lâu dài, thay vì cảm giác nhất thời.
Ghi chép chi tiêu và xây dựng quỹ dự phòng
Một cuốn sổ tay hay ứng dụng quản lý thu chi đơn giản có thể thay đổi cách gia đình bạn nhìn nhận tiền bạc. Ghi lại mọi khoản, kể cả tiền gửi xe hay ly trà đá vỉa hè, sẽ rất hữu ích về sau. Bức tranh tài chính sẽ rõ ràng hơn nhiều so với việc chỉ ước chừng trong đầu.
Quỹ dự phòng gần như là điều bắt buộc với mọi gia đình. Ốm đau, mất việc hay hư hỏng tài sản lớn đều có thể xảy đến bất cứ lúc nào. Một khoản dự phòng tương đương ba đến sáu tháng chi phí sinh hoạt giúp bạn chủ động hơn, không phải vay mượn gấp gáp khi chuyện bất ngờ ập đến.
Cách phân bổ chúng tôi hay gợi ý cho gia đình mới bắt đầu là chia thu nhập thành ba phần. Phần lớn dành cho chi phí thiết yếu như nhà ở, ăn uống, đi lại. Một phần nhỏ hơn cho nhu cầu cá nhân và giải trí, phần còn lại để tiết kiệm hoặc đầu tư dài hạn. Tỷ lệ cụ thể có thể linh hoạt, quan trọng là mỗi tháng vẫn giữ được khoản tích lũy đều đặn.
Ứng dụng công nghệ để quản lý tiền bạc và thời gian nhẹ nhàng hơn
Chúng tôi từng gặp một gia đình vừa kinh doanh nhỏ tại nhà, vừa nuôi hai con nhỏ. Họ kể rằng ranh giới giữa tiền kinh doanh và tiền sinh hoạt lẫn lộn suốt, sổ sách rối tung cả năm đầu. Khi tách bạch hai khoản và dùng thêm vài công cụ số, việc quản lý trở nên nhẹ nhàng hơn hẳn. Nếu nhà bạn cũng đang tính mở cửa hàng nhỏ, bạn có thể đọc thêm về ứng dụng công nghệ cho mô hình kinh doanh gia đình để tách bạch chi tiêu kinh doanh và chi tiêu cho tổ ấm ngay từ đầu.
Thời gian cũng là một dạng tài sản cần biết tiết kiệm. Nhiều công cụ trợ lý ảo hiện nay giúp đặt lịch, nhắc việc và tổng hợp thông tin nhanh chóng, nhất là khi cả hai vợ chồng đều bận rộn. Bạn có thể tìm hiểu thêm về cách trợ lý ảo đang len lỏi vào việc đặt lịch và hỗ trợ đời sống hằng ngày. Nhờ đó, bạn có thêm thời gian cho gia đình thay vì loay hoay với việc vặt.
Quản lý chi tiêu gia đình không thể xong trong một sớm một chiều. Đó là quá trình hình thành thói quen rồi điều chỉnh dần theo hoàn cảnh thực tế. Mọi thứ có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, như ghi chép chi tiêu mỗi ngày hay cân nhắc kỹ trước khi mua một món đồ. Khi việc tư vấn mua hàng, chọn dịch vụ trở thành thói quen thay vì phản xạ theo cảm xúc, gia đình bạn sẽ cảm nhận rõ sự chủ động về tài chính. Chúc tổ ấm của bạn sớm tìm được sự cân bằng vững vàng giữa chi tiêu và chất lượng sống.