Chúng tôi từng gặp một họa sĩ freelance mang giá vẽ tự làm ra quán cà phê để vẽ ngoài trời. Lúc dựng lên thì các mối nối đã có dấu hiệu lỏng, khung kêu cọt mỗi lần đẩy tranh. Nhìn bên ngoài thì giá vẽ vẫn ổn, nhưng chỉ vài tháng sau cảm giác chắc chắn đã biến mất. Khi lần ngược nguyên nhân, phần lớn đều nằm ở một chi tiết nhỏ là mối ghép. Đó cũng là lý do chúng tôi muốn nói kỹ về cách chọn bán đinh tán nhôm đúng cho khung vẽ của bạn.
Giá vẽ kêu cọt, khung xệ sau vài tháng: lỗi nằm ở mối ghép
Nói đơn giản, giá vẽ là một khung gỗ hoặc nhôm đứng vững để giữ tranh. Khi khung rung hay lệch, nét vẽ có thể bị ảnh hưởng ngay. Với tranh lớn, sai lệch vài milimet cũng đủ khiến người vẽ phải canh chỉnh lại nhiều lần. Bạn sẽ thấy rõ điều này khi đứng lùi ra xa để kiểm tra bố cục.
Câu hỏi chúng tôi nghe nhiều nhất là nên ghép khung bằng gì cho chắc. Đa số người mới thường nghĩ tới keo hoặc ốc vít. Keo dễ bong khi độ ẩm lên xuống theo mùa. Ốc vít thì hay tuột sau một thời gian khung rung liên tục. Hai cách này đều có lúc hợp lý, nhưng không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất.
Điểm cần nhớ là mối ghép chịu lực thay cho cả khung. Một góc lệch vài độ ban đầu sẽ kéo theo mọi chi tiết phía sau. Vì vậy, chọn đúng loại liên kết ngay từ đầu sẽ tiết kiệm rất nhiều công sửa về sau.
Vì sao mối ghép quyết định độ bền của giá vẽ
Khung tranh luôn phải chịu lực. Khi bạn đặt một bức tranh lớn lên giá, toàn bộ trọng lượng dồn về các điểm nối. Nếu mối ghép không đủ chắc, khung sẽ biến dạng từ từ, và thường đến lúc nhận ra thì góc đã lệch khá nhiều.
Mối ghép lỏng làm lệch góc, lệch góc thì mọi thứ đi kèm đều lệch theo. Đó là lý do chúng tôi luôn khuyên chọn phương án vừa chắc vừa dễ tháo khi cần đem đi hoặc cất gọn. Một khung tốt không chỉ đứng vững lúc mới lắp, mà còn giữ được độ vuông sau nhiều tháng sử dụng liên tục.
Đinh tán nhôm: khi nào hợp với khung nhẹ
Đinh tán là một chi tiết ghép cơ khí. Bạn khoan một lỗ xuyên qua hai thanh, luồn đinh vào rồi tán đầu để hai thanh được giữ chặt với nhau. Với khung nhôm nhẹ, đinh tán nhôm khá phù hợp vì vật liệu tương thích, ít gây ăn mòn điện hóa và thao tác cũng nhanh.
Tuy vậy, đinh tán nhôm không phải giải pháp cho mọi vị trí. Ở những mối chịu lực nặng, ví dụ chân đế của một giá vẽ tranh cực lớn, bạn nên cân nhắc loại chi tiết chắc hơn. Với khung nhẹ và kích thước vừa phải, đinh tán nhôm đã đủ đáp ứng.
Về quy cách, đường kính đinh cần tương ứng với độ dày thanh. Thanh càng dày thì đinh càng nên to, nhưng đừng chọn quá to vì khoan sẽ dễ làm nứt thanh mỏng. Đường kính quá nhỏ thì đinh dễ bị cắt khi chịu lực. Cách an toàn là đo độ dày thanh trước rồi mới mua.
Ví dụ minh họa: giá vẽ gấp gọn cho góc làm việc nhỏ
Một bạn họa sĩ ở chung cư nhỏ cần giá vẽ gấp gọn để cất sau mỗi buổi học. Bạn ấy phải tháo lắp gần như mỗi ngày, nên mối ghép ở chỗ cần xoay gập phải tháo được. Phần còn lại thì nên cố định cho chắc.
Cách làm hợp lý là dùng mối ghép điều chỉnh được ở các điểm cần gập, còn những điểm cố định thì dùng đinh tán nhôm. Với khung nhỏ như vậy, đinh tán đã đủ chắc. Nếu bạn làm khung lớn hơn và cần chịu lực tốt hơn, có thể tham khảo thêm cụm ống phù hợp để củng cố phần khung.
Sai lầm hay gặp khi tự làm giá vẽ
Chúng tôi từng thấy nhiều khung làm xong rồi mới phát hiện bị vênh. Thường là do khoan lệch. Nếu các lỗ không thẳng hàng, đinh luồn vào sẽ kéo thanh lệch đi và khung không còn vuông. Vì vậy nên đánh dấu và kẹp chặt trước khi khoan.
Một lỗi khác là dùng keo thay cho mối ghép cơ khí. Keo không chịu được rung lặp đi lặp lại trong thời gian dài, nên sớm muộn cũng bung ra. Cuối cùng là không thử lắp khung trước khi sơn. Sơn xong rồi mới thấy không khớp thì việc sửa lại rất tốn công, và có khi phải làm lại từ đầu.
Dụng cụ cần chuẩn bị
Bạn không cần quá nhiều đồ nghề, nhưng mỗi món đều có vai trò riêng. Máy khoan cùng mũi khoan đúng cỡ đinh là thứ quan trọng nhất. Thước và ke vuông giúp kiểm tra góc trước khi cố định. Kẹp giữ chi tiết khi ghép để hai thanh không xê dịch trong lúc khoan.
Bảo quản giá vẽ sau khi hoàn thành
Giá vẽ nên để ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng gắt kéo dài vì nhiệt có thể làm chi tiết giãn nở. Chúng tôi khuyên kiểm tra mối ghép mỗi tháng một lần và siết lại nếu thấy lỏng. Sau khi sơn xong cũng nên lau sạch sơn dính trên khớp nối, vì sơn khô kẹt trong khe sẽ cản việc tháo lắp về sau.
Nơi mua vật liệu và cách hỏi giá
Khi mua đinh tán, bạn nên hỏi rõ quy cách gồm đường kính, chiều dài và chất liệu. Nói cụ thể thì người bán mới tư vấn đúng, tránh mua nhầm loại không vừa độ dày thanh. Chuẩn bị sẵn kích thước thanh khung sẽ giúp việc này nhanh hơn nhiều.
Nên mua dư một ít để dự phòng, vì khoan hỏng một lỗ thì thường phải thay cả đinh. Giá thay đổi theo quy cách và số lượng, nên hỏi trực tiếp để có con số chính xác. Nếu bạn cần một loại liên kết chắc hơn cho khung lớn, có thể tìm hiểu thêm về cách chọn bu lông cho từng loại công trình để so sánh trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Giá vẽ tự làm nên dùng vật liệu gì?
Nếu làm khung nhỏ và nhẹ, nhôm là lựa chọn dễ thao tác. Gỗ thì ấm và khá ổn định nhưng nặng hơn. Hãy chọn theo kích thước tranh bạn thường vẽ và tần suất di chuyển giá.
Đinh tán nhôm có làm trầy khung không?
Nếu đầu đinh đúng cỡ và tán vừa phải thì khung ít bị trầy. Tán quá mạnh có thể làm méo bề mặt quanh lỗ, nên tán từ từ và kiểm tra thường xuyên.
Làm sao biết khung đã vuông?
Dùng ke vuông áp vào các góc và đo hai đường chéo của khung. Nếu hai đường chéo bằng nhau thì khung đã vuông. Làm bước này trước khi tán cố định sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian.
Nên tự làm hay mua giá vẽ có sẵn?
Nếu bạn thích làm đồ và đã có sẵn dụng cụ thì tự làm khá đáng công. Còn nếu cần dùng ngay và không có thời gian, mua giá có sẵn sẽ tiện hơn. Tùy nhu cầu và điều kiện cụ thể, bạn có thể cân nhắc để chọn hướng phù hợp nhất.